Nông dân Vạn Thắng: Chủ động chuyển đổi cây màu, “hóa giải” thách thức khô hạn dưới chân ruộng lúa

Linh hoạt thích ứng, biến “nguy” thành “cơ”

Nhiều năm qua, sản xuất nông nghiệp vào những tháng mùa khô tại huyện Vạn Ninh nói chung và xã Vạn Thắng nói riêng luôn phải đối mặt với áp lực lớn về nguồn nước tưới tiêu. Nhiều diện tích ruộng lúa rơi vào tình trạng thiếu nước nghiêm trọng, nếu tiếp tục gieo cấy sẽ đối mặt với nguy cơ mất trắng. Trước tình hình đó, Hội Nông dân xã Vạn Thắng đã tích cực tuyên truyền, vận động bà con hội viên thay đổi nếp nghĩ, cách làm, mạnh dạn chuyển sang các loại cây hoa màu ngắn ngày, chịu hạn tốt.

Hội viên nông dân làm việc trên cánh đồng dưa hấu

Qua thực tế canh tác, cây dưa hấu đã chứng minh được sự thích nghi tuyệt vời dưới chân ruộng lúa vào mùa khô. Đây là loại cây không ưa nhiều nước, thời gian sinh trưởng ngắn, giúp giải quyết triệt để bài toán khan hiếm nước tưới. Không chỉ dừng lại ở việc ứng phó với thiên tai, mô hình này còn trực tiếp tạo công ăn việc làm ổn định cho lao động địa phương vào thời điểm nông nhàn, góp phần đa dạng hóa nguồn thu nhập cho các hộ gia đình.

Lợi nhuận cao gấp nhiều lần so với trồng lúa

Đi đầu trong phong trào chuyển đổi tại địa phương là anh Lê Xuân Thảo, một hội viên nông dân năng động, nhạy bén với hướng đi mới. Năm 2026, nhận thấy thời tiết khô hạn kéo dài, anh Thảo đã mạnh dạn đầu tư canh tác hơn 4,7 ha dưa hấu ngay trên diện tích đất trước đây vốn dùng để trồng lúa.

Anh Lê Xuân Thảo trực tiếp chăm sóc ruộng dưa của gia đình, mô hình chuyển đổi hiệu quả của Hội Nông dân xã

Theo chia sẻ của anh Thảo, dưa hấu là cứu cánh cho những vùng đất lúa thiếu nước. So về hiệu quả kinh tế, loại quả này mang lại giá trị vượt trội, cao gấp nhiều lần so với cây lúa truyền thống trên cùng một đơn vị diện tích. Hiện tại, năng suất và chất lượng dưa hấu đạt rất tốt, được thương lái đến tận ruộng thu mua với giá trung bình khoảng 12 triệu đồng/sào (500 m²). Sau khi trừ toàn bộ chi phí đầu tư từ giống, màng phủ, phân bón đến công chăm sóc, gia đình anh bỏ túi khoản lợi nhuận ròng khoảng 6 triệu đồng/sào.

Ưu điểm lớn nhất khiến bà con nông dân yên tâm lựa chọn cây dưa hấu trong mùa khô chính là tính bền vững và vốn đầu tư vừa phải. Nhờ nắm vững kỹ thuật, ngay cả trong những năm thị trường biến động hoặc thời tiết bất lợi, người trồng dưa vẫn có khả năng cao từ hòa vốn trở lên, giảm thiểu tối đa rủi ro thiệt hại kinh tế.

Hướng tới nền nông nghiệp sạch, lan tỏa gương điển hình

Một điểm sáng đáng ghi nhận trong kỹ thuật canh tác dưa hấu hiện nay tại xã Vạn Thắng là tư duy sản xuất an toàn của người nông dân. Bà con đã chủ động hạn chế tối đa việc sử dụng các loại phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học; thay vào đó là ưu tiên dùng các loại phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học. Sự thay đổi này không chỉ giúp cải tạo, nâng cao độ phì nhiêu cho đất ruộng sau nhiều vụ cấy lúa mà còn nâng dần chất lượng, độ ngọt tự nhiên cho trái dưa, giúp sản phẩm dễ dàng chinh phục các thị trường tiêu thụ khó tính.

Quả dưa hấu to, xanh, phát triển tốt, hứa hẹn một vụ mùa bội thu cho nông dân Vạn Thắng

Đánh giá về phong trào này, bà Phạm Thị Việt Tuyên - Chủ tịch Hội Nông dân xã Vạn Thắng cho biết: “Bằng sự cần cù, chịu khó, dám nghĩ, dám làm và tích cực áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, mô hình trồng dưa hấu của anh Lê Xuân Thảo hiện đang là tấm gương điển hình làm kinh tế giỏi tiêu biểu của địa phương. Mô hình không chỉ làm giàu cho gia đình mà còn giúp giải quyết việc làm, tạo thu nhập ổn định cho nhiều lao động nhàn rỗi tại xã. Không chỉ mạnh dạn trong phát triển kinh tế, anh Thảo còn là một hội viên nhiệt huyết, luôn đi đầu trong các phong trào, hoạt động Hội tại cơ sở. Thời gian gần đây, ruộng dưa của anh đã trở thành địa chỉ tham quan, học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm quý báu cho rất nhiều hội viên nông dân trong và ngoài xã”.

Có thể khẳng định, mô hình chuyển đổi trồng dưa hấu dưới chân ruộng lúa khô hạn tại xã Vạn Thắng là một minh chứng rõ nét cho tinh thần chủ động, sáng tạo của người nông dân Khánh Hòa trong thời kỳ mới. Việc chuyển đổi kịp thời này không chỉ hóa giải áp lực thiên tai mà còn khẳng định vị thế của cây màu, góp phần cùng cấp ủy, chính quyền địa phương thực hiện thắng lợi chương trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng bền vững.

Phan Văn Tịnh